Anayasa Mahkemesi, Türk Medeni Kanunu’nun yoksulluk nafakasını düzenleyen 175. maddesindeki “süresiz olarak” ibaresini Anayasa’ya aykırı bularak oyçokluğuyla iptal etti. Karar 30 Eylül 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlandı ve yayımdan dokuz ay sonra yürürlüğe girecek. Bu yazıda kararın ne anlama geldiğini, mevcut nafakaların etkilenip etkilenmeyeceğini ve bu süreçte nelere dikkat edilmesi gerektiğini açıklıyoruz.
Anayasa Mahkemesi neyi iptal etti?
TMK 175’e göre boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek olan ve kusuru daha ağır olmayan eş, diğer taraftan mali gücü oranında “süresiz olarak” nafaka isteyebiliyordu. İptal başvurusu, bir boşanma davasına bakan Antalya 12. Aile Mahkemesi tarafından yapıldı.
Mahkeme, kuralın hâkime somut olayın koşullarına göre nafakanın süresini sınırlama imkânı tanımadığını; nafakanın hangi durumlarda süreyle sınırlanabileceğine ve hangi durumlarda ömür boyu devam edebileceğine ilişkin açık ve öngörülebilir ölçütlerin kanunda yer alması gerektiğini vurguladı. Kriter içermeyen süresiz bir yükümlülüğün, nafaka ödeyen eş açısından ağır bir külfet oluşturabileceği değerlendirildi. İptal, Anayasa’nın 2., 5. ve 17. maddelerine aykırılık gerekçesine dayanıyor.
Süresiz nafaka hemen kalktı mı?
Hayır. İptal kararı Resmî Gazete’de yayımlandığı tarihten dokuz ay sonra, yani 2027 yılının Haziran ayı sonunda yürürlüğe girecek. Bu süre, yasa koyucunun yeni ve ölçütleri belirlenmiş bir düzenleme yapabilmesi için tanındı. Bu tarihe kadar TMK 175 mevcut haliyle uygulanmaya devam eder.
Mevcut nafaka kararları ne olacak?
Anayasa’nın 153. maddesi uyarınca iptal kararları geriye yürümez. Bu nedenle daha önce kesinleşmiş nafaka kararları, iptal kararı nedeniyle kendiliğinden ortadan kalkmaz. Ancak bu, mevcut nafakanın hiçbir şekilde değiştirilemeyeceği anlamına gelmez. Bugün de geçerli olan TMK 176 uyarınca:
- Nafaka alacaklısının yeniden evlenmesi veya taraflardan birinin ölümü halinde nafaka kendiliğinden kalkar.
- Alacaklının evlenmeksizin fiilen evliymiş gibi yaşaması, yoksulluğunun sona ermesi veya haysiyetsiz hayat sürmesi hallerinde mahkeme kararıyla nafaka kaldırılabilir.
- Tarafların mali durumlarının değişmesi veya hakkaniyetin gerektirmesi halinde nafakanın artırılması veya azaltılması istenebilir.
Yeni yasal düzenleme yapıldığında, geçiş hükümlerinin mevcut nafakaları nasıl etkileyeceği ayrıca netleşecektir.
İptal yalnızca yoksulluk nafakasını mı kapsıyor?
Evet. Karar, TMK 175’teki yoksulluk nafakasına ilişkin “süresiz olarak” ibaresiyle sınırlıdır. Boşanma davası sürerken hükmedilen tedbir nafakası ile ortak çocuklar için ödenen iştirak nafakası bu karardan etkilenmez. İştirak nafakası kural olarak çocuğun ergin olmasına, eğitimine devam ediyorsa eğitimini tamamlamasına kadar devam eder.
Şu anda devam eden boşanma davaları
Dokuz aylık süre içinde açılan veya devam eden davalarda mahkemeler mevcut kanun hükmünü uygulamaya devam edecektir. Bununla birlikte nafakanın miktarı her zaman tarafların gelir ve giderleri, yaşam standartları ve kusur durumu birlikte değerlendirilerek belirlenir. Nafaka için kanunda sabit bir hesaplama formülü bulunmaz; bu nedenle internetteki formüllü hesaplayıcılar yanıltıcı sonuçlar verebilir.
Bu süreçte ne yapılmalı?
- Nafaka ödeyenler: Ödemeleri kesmemelidir. Mahkeme kararı olmadan ödemenin durdurulması icra takibine ve nafaka borcunu ödememe nedeniyle tazyik hapsine yol açabilir.
- Nafaka alanlar: Mevcut kararlar geçerliliğini korur. Yeni düzenleme ve geçiş hükümleri yakından takip edilmelidir.
- Her iki taraf: Mali durumda önemli bir değişiklik varsa, artırım, azaltma veya kaldırma için bugün de dava açılabilir.
Sonuç
Anayasa Mahkemesi kararıyla süresiz yoksulluk nafakası 2027 yılının ortasında yürürlükten kalkacak; ancak bu tarihe kadar mevcut düzen devam ediyor ve kesinleşmiş kararlar kendiliğinden ortadan kalkmıyor. Boşanma, nafaka ve velayet konularında somut durumunuzu değerlendirmek için aile hukuku sayfamızı inceleyebilir veya bizimle iletişime geçebilirsiniz.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Bilgiler Ekim 2026 itibarıyla günceldir.
