Aliağa; rafineri, petrokimya, demir çelik, gemi söküm ve liman tesisleriyle Türkiye’nin en yoğun sanayi bölgelerinden biridir. İzmir genelinde de organize sanayi bölgeleri ve inşaat sahaları iş kazalarının sık yaşandığı alanlardır. Kazadan sonraki ilk günlerde atılan adımlar, hem SGK’dan alınacak ödeneği hem de açılacak tazminat davasını doğrudan etkiler. Bu yazıda kazadan hemen sonra yapılması gerekenleri sırasıyla anlatıyoruz.
1. Kaza kime, ne zaman bildirilir?
5510 sayılı Kanun’un 13. maddesine göre işveren, iş kazasını:
- Kazanın olduğu yerdeki kolluk kuvvetlerine derhal,
- SGK’ya ise kazadan sonraki en geç 3 iş günü içinde
bildirmekle yükümlüdür. Kaza işverenin kontrolü dışındaki bir yerde olmuşsa süre, kazanın öğrenildiği tarihten başlar. İşveren süresinde bildirim yapmazsa, bu süre için işçiye ödenecek geçici iş göremezlik ödeneği SGK tarafından işverenden tahsil edilir; ayrıca işverene idari para cezası uygulanır.
İşveren kazayı bildirmekten kaçınırsa işçi veya yakınları, kazayı doğrudan SGK il müdürlüğüne bildirebilir. Bildirimin hiç yapılmaması, kazanın iş kazası sayılmasına engel değildir; ancak ispatı zorlaştırır.
2. Delilleri ilk günden toplayın
İş kazası davalarında sonucu belirleyen, kazanın nasıl olduğunun ve kusurun kimde olduğunun ispatıdır. Bu nedenle mümkün olan en kısa sürede:
- İşyerinde düzenlenen kaza tespit tutanağının bir örneğini isteyin; tutanakta gerçeğe aykırı ifadeler varsa imzalamayın ya da şerh düşün.
- Kazayı gören çalışma arkadaşlarının isim ve iletişim bilgilerini not alın.
- Kaza yerinin, kullanılan makinenin ve koruyucu ekipmanların fotoğraflarını çekin.
- Hastanede düzenlenen ilk müdahale raporu ve epikriz belgelerini saklayın.
- İşyerindeki iş sağlığı ve güvenliği eğitim kayıtları, risk değerlendirmesi ve kamera kayıtları için gerekirse mahkemeden delil tespiti istenebilir; kamera kayıtları kısa süre içinde silinebilir.
3. Rapor parası (geçici iş göremezlik ödeneği)
İş kazası geçiren sigortalı, hekim raporuyla çalışamadığı süre için SGK’dan geçici iş göremezlik ödeneği alır. Hastalık halinden farklı olarak iş kazasında prim ödeme gün sayısı şartı aranmaz ve raporlu her gün için ödeme yapılır.
- Ayakta tedavide günlük kazancın üçte ikisi,
- Yatarak tedavide günlük kazancın yarısı
oranında ödenek hesaplanır. Günlük kazanç, kazadan önceki son 12 aylık dönemdeki son üç ayın prime esas kazançları üzerinden belirlenir.
Raporlar e-Devlet’e işlendikten sonra işveren, çalışılmadığına dair bildirimi sisteme girer. Ödeme bu onaydan sonra yapılır ve e-Devlet’teki “SGK İş Göremezlik Ödemeleri” ekranından takip edilebilir. İşverenin onayı geciktiğinde ödeme de gecikir; bu durumda SGK’ya başvurulabilir.
4. Kalıcı iş göremezlik ve tazminat
Tedavi sonunda vücutta kalıcı bir kayıp oluşmuşsa SGK sağlık kurulu tarafından meslekte kazanma gücü kayıp oranı belirlenir. Oran %10 ve üzerindeyse işçiye sürekli iş göremezlik geliri bağlanır. Belirlenen orana itiraz edilebilir.
SGK’nın ödemeleri, işçinin uğradığı zararın tamamını karşılamaz. Kalan zarar için işverene karşı maddi ve manevi tazminat davası açılabilir. Ölümlü kazalarda ise hak sahipleri destekten yoksun kalma tazminatı talep edebilir. Tazminat hesabının nasıl yapıldığını iş kazasında tazminat hakları yazımızda ayrıntılı olarak anlattık.
- İş kazasından doğan tazminat davalarında dava şartı arabuluculuk aranmaz; doğrudan iş mahkemesinde dava açılabilir.
- İşverene karşı tazminat talebinde zamanaşımı süresi kural olarak on yıldır; sürenin başlangıcı, zararın kesin olarak belli olduğu tarihe göre belirlenir. Deliller zamanla kaybolduğu için beklemek yine de risklidir.
- Taşeron (alt işveren) çalışanlarında asıl işveren de alt işverenle birlikte sorumludur.
Aliağa ve İzmir’de sık görülen kaza türleri
Bölgede en sık karşılaşılan kazalar; yüksekten düşme, ağır yük ve vinç kazaları, gemi söküm sahalarında kesme ve yanma, kimyasal maddeye maruz kalma ve forklift kazalarıdır. Bu kazalarda iş güvenliği önlemlerinin alınıp alınmadığı, kişisel koruyucu donanımın verilip verilmediği ve eğitim kayıtları kusur oranını belirleyen temel unsurlardır.
Sonuç
İş kazasından sonraki ilk günlerde bildirimin süresinde yapılıp yapılmadığını kontrol etmek, delilleri toplamak ve raporları düzenli saklamak, hem SGK ödeneklerini hem de tazminat davasını güvence altına alır. İş kazası tazminatı, SGK kayıp oranına itiraz ve rücu davalarıyla ilgili sorularınız için bizimle iletişime geçebilirsiniz. Dosyalar büromuzdan UYAP üzerinden takip edilebilmektedir.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Her kaza kendi koşulları içinde değerlendirilmelidir.
