Bir yakınımızı kaybettiğimizde, onun yalnızca malvarlığı değil borçları da mirasçılara geçer. Türk Medeni Kanunu’na göre mirasçılar, miras bırakanın borçlarından kişisel olarak ve müteselsilen sorumludur. Miras bırakanın borçlarının malvarlığından fazla olduğu durumlarda mirasçıların kendini korumasının yolu mirasın reddidir. Ancak bu hak, kısa bir süreye bağlıdır.
Mirasın reddi için süre: 3 ay
Yasal mirasçılar için ret süresi, miras bırakanın ölümünü öğrendikleri tarihten itibaren üç aydır (TMK 606). Vasiyetname ile mirasçı atananlar için süre, tasarrufun kendilerine resmen bildirildiği tarihten başlar.
- Bu süre içinde ret beyanında bulunmayan mirasçı, mirası kayıtsız şartsız kabul etmiş sayılır.
- Süre, mahkemeye başvurulduğu anda durur; kararın üç ay içinde çıkması gerekmez.
- Haklı sebeplerin varlığı halinde sulh hâkimi, yasal mirasçılara süreyi uzatma veya yeni bir süre verme yetkisine sahiptir.
Ret nasıl yapılır?
Ret beyanı, miras bırakanın son yerleşim yerindeki sulh hukuk mahkemesine sözlü veya yazılı olarak yapılır. Beyan kayıtsız ve şartsız olmalıdır. Örneğin miras bırakanın son ikametgâhı Beykoz ise başvuru Beykoz sulh hukuk mahkemesine yapılır; mirasçının başka bir ilde oturması yetkiyi değiştirmez.
Başvuruda genellikle şu belgeler istenir:
- Nüfus kayıt örneği ve veraset ilamı (mirasçılık belgesi) veya mirasçıları gösteren belge
- Ölüm belgesi
- Kimlik fotokopisi
Reddeden mirasçıdan sonra ne olur?
Mirası reddeden mirasçının payı, miras bırakan ondan önce ölmüş gibi kendi altsoyuna geçer. Örneğin bir çocuk mirası reddederse payı onun çocuklarına geçer. Bu nedenle borçlu bir mirasta ailenin bütün olarak koruma altına alınması için, sıradaki mirasçıların da ret süresini takip etmesi gerekir. En yakın yasal mirasçıların tamamı mirası reddederse miras, iflas hükümlerine göre sulh mahkemesince tasfiye edilir.
Mirası reddetme hakkını kaybettiren davranışlar
Ret süresi dolmadan önce mirasçının bazı davranışları, mirası örtülü olarak kabul ettiği şeklinde yorumlanabilir ve ret hakkını ortadan kaldırabilir:
- Terekeye ait banka hesabından para çekmek veya araç, taşınmaz gibi malları satmak
- Miras mallarını kendi malıymış gibi kullanmak veya kiraya vermek
- Tereke mallarını gizlemek veya kendine mal etmek
Cenaze giderlerinin karşılanması ve terekenin korunması için yapılan olağan işlemler ise kural olarak örtülü kabul sayılmaz. Şüpheli durumlarda işlem yapmadan önce durumun değerlendirilmesi önerilir.
Hükmen ret: süre geçtiyse ne olur?
Miras bırakanın ölüm tarihinde borçlarını ödemekten açıkça aciz olduğu resmen tespit edilmiş veya açıkça belli ise miras reddedilmiş sayılır (TMK 605/2). Buna hükmen ret denir ve üç aylık süreye bağlı değildir. Hükmen ret, genellikle alacaklıların açtığı davalara karşı savunma olarak ya da tespit davası yoluyla ileri sürülür. İspatı güçtür; bu nedenle üç aylık süreyi kaçırmamak her zaman daha güvenlidir.
Borçlar hakkında bilgi nasıl edinilir?
- e-Devlet üzerinden miras bırakanın adına kayıtlı taşınmaz ve araçlar sorgulanabilir.
- Bankalardaki hesap ve kredi borçları için mirasçılık belgesiyle bankalara başvurulabilir.
- Sulh hukuk mahkemesinden tereke tespiti istenerek malvarlığı ve borçların resmi olarak belirlenmesi sağlanabilir.
- Borçların durumu belirsizse, ret yerine resmi defter tutulması talep edilebilir; bu durumda mirasçılar, defterde yazılı borçlardan sorumlu olur.
Sonuç
Borçlu ölen bir yakının mirasını reddetmek için ölümün öğrenilmesinden itibaren üç ay içinde sulh hukuk mahkemesine başvurmak gerekir. Bu süre içinde tereke mallarına dokunmamak, ret hakkının korunması açısından önemlidir. Mirasçılık belgesi, miras payı ve mirasın reddi konularında miras payı hesaplama aracımızı kullanabilir veya Beykoz büromuzla iletişime geçebilirsiniz.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez.
